زبان و ادبیات فارسی 1 دی 90

شمدیریت آموزش و پرورش سهرستان ملارد                                             باسمه تعالی                                                                       دبیرستان هوشمند کاشانی پور
سربرگ سوالات دیماه سال تحصیلی 91-90
نام درس:زبان و ادبیات فارسی 1			نام دبیر: کوچکی	پایه: چهارم متوسطه		رشته : تجربی – ریاضی -انسانی		زمان امتحان : 75 دقیقه
ردیف	سئوالات									بارم
1- 2- 3- 4- 5- 6- 7- 8- 9-       10- 11- 12- 13-     14-   15-   16-     17- 18-   19-   20- 21- 22-     23-	الف)معنی و مفهوم شعر و نثر (6 نمره ) عبارت ها و بیت های زیر را به فارسی روان برگردانید. هر کسی کاو دور ماند از اصل خویش                 باز جوید روزگار وصل خویش توسنی کردم ندانستم همی                               کز کشیدن تنگ تر گردد کمند از غیرت ارادت خود قصد رجم آن مرد کرد. بیزارم از وفای تو یک روز و یک زمان              مجموع اگر نشستم و خرسند اگر شدم سیاهی دیدم مغلول و مسلسل بر در خیمه افکنده اندر آفتاب. شکر ایزد که به اقبال کله گوشه ی گل                نخوت باد دی و شوکت خار آخر شد به دســـتور فرمــــــود تـــا ســـــاروان                هیون آرد از دشــت صــد کــاروان نبــــاشـــم بدیـــن محـــضر انــــدر گوا                 نه هرگــــز بر اندیشــم از پادشـــا پروردگارا ، از حمیّت های جاهلانه و عصبیّت های ناهنجار که حرمت انسانیت پاس ندارد به ذات اقدس تو پناه می برم. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ب) معنی واژه (1 نمره ) چو او را بدیدند برخاست غو             من این را به ضیاع خود فرستادم. بدو گفت مهتر به روی دژم                این پیر زندیق است. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ پ)آرایه ها و نکات بلاغی (2 نمره ) در بیت زیر دو نمونه آرایه ی ادبی برجسته بیابید . گویند روی سرخ تو سعدی که زرد کرد              اکسیر عشق بر مسم افتاد و زر شدم در بیت زیر کلمات مشخص شده چه صنعتی دارند؟ آتش است این بانگ نای و نیست باد                هر که این آتش ندارد نیست باد در مصراع "بگفتا جان مده بس دل که با اوست" کدام کلمه "ایهام " دارد؟ معانی آن را بنویسید. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ت) خودآزمایی (3 نمره ) در مصراع "تو بمان ای آن که چون تو پاک نیست" منظور شاعر از "تو" کیست ؟ مصراع دوم بیت زیر یادآور کدام ضرب المثل است؟ ببارید چون ژاله زابر سیاه                 کسی را نبد بر زمین جایگاه در بیت زیر کدام واژه نماد" خاموشی وسکوت"است ؟ اگر پای در دامن آری چو کوه             سرت بگذرد زآسمان در شکوه مفهوم عبارت "این غلام را در کار من کن "چیست؟ در مصراع " از در درآمدی و من از خود به در شدم" مفهوم کنایی "از خود به در شدن"را بنویسید. منظور از عبارت"خنده وار بودن گلستان"چیست ؟ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ث)درک مطلب (4 نمره ) باتوجه به شعر زیربه سوالات پاسخ دهید. روز هجران و شب فرقت یار آخر شد                   زدم این فال و گذشت اختر و کار آخر شد آن همه ناز و تنعم که خزان می فرمود                  عاقبــت در قـــــدم باد بــهـــار آخــــر شد الف)در شعر بالا یک عبارت طنزآمیز بیابید. ب)شاعر به کدام اعتقاد و باور گذشتکان اشاره کرده ، توضیح دهید. ج)در بیت دوم منظور از" خزان و باد بهار" چیست؟									5/0 5/0 5/0 5/0 75/0 75/0 75/0 75/0 1       25/0 25/0 25/0 25/0     5/0   75/0   75/0     5/0 5/0   5/0   5/0 5/0 5/0           5/0 75/0 5/0
	ادامه در پشت صفحه
مدیریت آموزش و پرورش شهرستان ملارد                                             باسمه تعالی                                                                       دبیرستان هوشمند کاشانی پور
سربرگ سوالات دیماه سال تحصیلی 91-90
نام درس:		نام دبیر:			پایه:		رشته :		زمان امتحان :
ردیف	سئوالات									بارم
24-   25- 26-   27-         28-   29-   30- 31-     32-	در بیت "سیاوش چنین گفت کای شهریار                    که دوزخ مرا زین سخن گشت خوار"اشاره به چه مطلبی دارد ؟ در مصراع "پرده هایش پرده های ما درید" تفاوت معنایی "پرده " را بنویسید. با توجه به درس "کاوه دادخواه "مصراع "مرا خواند باید جهان آفرین "اشاره به چه مطلبی دارد توضیح دهید. در بیت " لاله و گل زخمی خمیازه اند                        عیش این گلشن خماری بیش نیست" الف )مصرع دوم به چه مطلبی اشاره دارد؟ ب)منظور از " خمیازه ی گل " چیست ؟ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ج)تاریخ ادبیات و درآمد ها (2 نمره ) غنا در لغت ..............است و در اصطلاح به شعری گفته می شود که گزارشگر .................باشد. پدید آورنده آثار زیر را بنویسید. الف) کشف المحجوب                                   ب) چشمه ی روشن استادانه ترین نمونه های معاصر مناظره را در شعر کدام شاعر می توان یافت؟ خصوصیات سبک هندی در اشعار کدام شاعر به اوج خود رسید؟ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ چ) شعر حفظی (2 نمره ) ابیات زیر را کامل کنید. صبح امید که بد........... پرده غیب               همه در سایه ی ..........نگار آخر شد. چون ..........اوفتاده بدم پیش .......             ..........به جان رسید و به .......بر شدم همه ...........تو جویم همه از .........تو پویم. اندیشه تان سرسبزباد									5/0   5/0 5/0     5/0 25/0     5/0   5/0   5/0 5/0       5/0 1 5/0
										20

 

عروض و قافیه دی 90 آزمون

	به نام خداوند جان آفرین                         60دقیقه  اداره آمو زش و پرورش شهرستان........................دبیرستان............................. آزمون درس ادبیات تخصصی پایه چهارم متوسطه علوم انسانی
بارم	نام:                        نام خانوادگی:                   کلاس:       شماره:         دبیر:                       نمره:	ردیف
5/0	ردیف وقافیه را بیابید.آتش است این بانگ نای و نیست باد / /هر که این آتش ندارد نیست باد	1
5/0	قافیه بیت زیر طبق کدام قاعده است؟مکن شهریارا دل ما نژند/میاور به جان من و خود گزند	2
5/0	حروف اصلی و الحاقی قافیه را بیابید.ز دو دیده خون فشانم ز غمت شب جدایی /چه کنم که هست این ها گل باغ آشنایی	3
5/0	نظر نیما درباره ی قافیه چیست؟	4
5/0	کدام یک از قافیه های زیر نادرست هستند؟ پاسبان-مهربان /احتیاط-اعتماد /عزیز-مریض	5
5/0	یک هجای کشیده بنویسید.	6
1	نوع هجاهای «کرج»را با علامت بنویسید.	7
1	«خوش آواز» را با همزه و بی همزه تقطیع و علامت گذاری کنید.	8
1	نام رکن«- - -» و«-  - »چیست؟	9
1	دو اختیار زبانی را بنویسید.	10
1	دو اختیار وزنی را بنویسید.	11
1	پس از تقطیع بیت زیر نام ار کان را بنویسید.چو خواهی که نامت بود جاودان/مکن نام نیک بزرگان نهان	12
1	در بیت زیر از چه اختیار وزنی استفاده شده است؟آمد نوروز هم از بامداد /آمدنش فرخ و فرخنده باد.	13
5/0	معنی کدام واژه نادرست است؟ عقد:گردن بند /تماخره:مسخرگی/بختی:شتر/خرد تکس:با هوش	14
5/0	معنی کدام واژه درست است؟فاقه:درشت/سقط:نادم/نمط :ماهر/عکازه :عصا	15
1	شعر زیر کامل کنید.شب تار است و.......................در پیش//آتش طور کجا.................................	16
2	آرایه های «ایهام –تلمیح –کنایه –تضاد»را بیابید. تا سلسله ایوان بگسست مداین را//در سلسله شد دجله چون سلسله شد پیچان هر که آمد به جهان نقش خرابی دارد //در خرابات بگویید که  هشیار کجاست همی رفت از بر گردون گهی تاری گهی روشن//وز او گه آسمان پیدا و گه خورشید نا پیدا پیشانی عفو تو را پر چین نسازد جرم ما //آیینه کی بر هم خورد از زشتی تمثال ها	17
5/0	موارد زیر به کدام سبک ها مربوط هستند؟الف-گسترش عرفان و تصوف                      ب-رواج حکمت عامیانه و خرافات	18
5/0	سبک شاعران زیر چیست؟ صائب تبریزی –                             فردوسی	19
5/0	نویسنده آثار زیر را بنویسید.چهار مقاله                         ب-دره نادره	20
5/0	ویژگی اشعار فرخی سیستانی چیست؟	21
5/0	معانی عرفانی «ساقی و می »چیست؟	22
5/0	چرا خاقانی خاک را گرسنه چشم می داند؟	23
3	عبارات زیر را به فارسی روان برگردانید. v پس دیگر روز نوشروان تافته شد. v اسباب تمنع و علل ترفع در غایت ساختگی بود. v پس مرا بدان اذلال و استهانت چرا دور فرمودی کردن؟ v دندانه هر قصری پندی دهدت نو نو/پند سر دندانه بشنو ز بن دندان   v یکی تحرمه عشا بسته و یکی منتظر عشا نشسته.   v حیران اطوار خودم درمانده کار خودم/هر لحظه دارم  نیتی چون قرعه ی رمال ها	24
از خدا خواهیم توفیق ادب – شاد باشید. علی ملامحمدی -كوچكي

 

کلیپ آموزشی کنایه در power point

شهریار 2

سبکها و مکتبها از دیدگاه شهریار

سبکها از دیدگاه استاد بهاقسام زیر تقسیم می شود

1سبک ترکستانی:

برای اشعار حماسی مناسب است .مثل اینکه بیان درباریان و امرا و لشکریان باشد روحیه آمرانه و لحن سخن سلحشورانه است. البته یک سلسله کلمات و اصطلاحات و جمله بندی های مخصوص به خود هم دارد که درک آن جز در مثالهای شعری و مطالعه در آثار شعرای خراسان به دست نمی آید کلا در این سبک استحکام شعر بر ظرافت و لطافت می چربد و در اتخاب کلمات لطیف و مانوس زیاد مقید نیست.

مثال" مثنوی" این سبک" شاهنامه" و مثال "نثر" آن "تاریخ بیهقی" و مثال "قصیده ی "آن "قصاید رودکی و فرخی" و مثال" قطعه ی" آن آثار" ابن یمین" و مثال" غزل ""غزلهای شیخ عطار" و این اواخر" غزلهای وثوق الدوله "است.

این نکته هم قابل ذکر است که شعرایی غالبا غیر خراسانی که به این سبک شعر گفته اند ظرافت و لطافت را به پایه ی استحکام ترکستانی و بلکه بالاتر هم رسلانده و سبک فرعی ترکستانی عراقی را به وجود آورده اند مثل فرخی سیستانی و مرحوم سروش قاآنی دربعضی از قصاید مانند :

خیز ای غلام وزین کن یک ران را      آن برق سیر صاعقه جولان را

2-سبک عراقی :

برای اشعار عشقی و عرفانی و مواعظ مناسب تر است . روحیه نرم و گرم و عارفانه و صوفیانه است و در انتخاب کلمات مقید است که همه لطسف و مانوس باشند .باید اضافه شود که اساتید شعر فارسی که مورد قبول عامه و بلکههمه ی دنیا هستند علاوه بر سبک و مکتب هر کدام دارای شخصیت مخصوص به خود هستند که جز با بررسی های دقیق نمی شود به آن پی برد و اگر بخواهیم شخصیت هر یک را جداگانه تشریح کنیم هر کدام مستلزم تالیف یک یا چند جلد کتاب خواهد بود.

3-سبک متجددین:

فرنگی ها آن را سبک کلاسیک جدید یا نو می گویند :همان دو سبک ترکستانی و عراقی است که رنگ زمان به خود گرفته و به حسب زمان هم دائمها در معرض تغییر است.

این سبک نسبت به زمان ما تقریبا از شعرای صفویه و زندیه و شروع ودر اوایل مشروطه بیشنر به واسطه ی انعکاس آثار نویسندگان و شاعران مجله ی "ملا نصرالدین" قفقاز مخصوصا شاعر نابغه ی شیروانی مرحوم صابر افندی در موضوعات اجتماعی و انتقادی نمایان تر می شود . عراقی متجدد مانند قطعات مرحوم دهخداو قصاید ادیب الممالک و مسمط های وحید دستگردی و غزلها و تصنیفهای عارف و عشقی.

ترکستانی متجدد مثل قصاید ملک الشعرای بهار و غزلها و قصاید وثوق الدوله

4- سبک ساده:

سبکی است که سعی می کند شعر را با حرف زدن معمولی مردم تطبیق دهد .این سبک با سبک متجددین گاهی خیلی نزدیک شده ودر منتخی الیه آ؛ن واقع می شود که تشخیص را دشوار می کند نثر کاملا مشخص این سبک را طالب اف تبریزی نوشته که از نوابغ دوره ی خود بوده و خدمات گرانبهایی برای بیداری مردم ایران کرده است.نظم مشخص این سبک هم باید به اسم ایرج (جلال الممالک)تخصیص داده شود که قدرت بیان عجیبی دارد مخصوصا دو شاهکر وی (عارف نامه و زهره و منوچهر),

مکتبها

1-مکتب نظامی یا آذربایجانی : این مکتب روحیه ی استیلا و عظمت را که از طبیعت سرشار و قهار سرزمین کوهستانی خود می گیرد با روحیه ی لطیف و نزاکت که بر اثر مدنیت و حکومتها و اجتماعات متمدن قدیمی و تاریخی خود در بر دارد در هم آمیخته است.سبکش نیز معجونی است از عراقی و ترکستانی و یک سلسله از لطائف مخصوص به خود.

2-مکتب هندی: از شعرای پارسی زبان هند یا از شعرای ایرانی ساکن هند نشئت کرده است از قبلی صائب و کلیم و فیض و غیره مضمون را از هر چیز پیش پا افتاده یی گرفته و مثل اینکه از پله های باریک وپیچیده ی تخیل و تفکر بالا می برد تا به اوج برساند.اقبال لاهوری قائد و پرچمدار این مکتب است.

3- مکتب های محلی : اهجه های محلی ایران از لهجه ی خراسان, گیلان, آذربایجان, کردستان , لرستان فارس و کرمان و همه جای دیگر برای خود ادبیاتی دارد که هر کدام از حیث افسانه ها و ترانه ها و غزلیات و قطعات و دو بیتی ها گنج شایگانی است. چه لطایف و خزاین ادبی که در این دخمه ها نهفته است. متاسفانه حکم رودخانه هایی را دارند که هر کدام در سرزمین خود فرو رفته و هیچ کدام راهی به دریای ادبیات فارسی باز نمی کنند و اگر روزی فرهنگ واقعی پیدا کردیم چقدر زمینه برای کار کردن داریم . البته از حیث سبک نیز باید روی آنها مطالعه شود.

4- مکتب های غربی : در ادبیات منظوم ایران محلی هم برای مکتب های خارجی به علل زیرین باید قائل شد {چنانچه انها هم در ادبیات خودشان رنگ سحر آمیزی برای شعر شعر وهنر مشرق زمین قائل هستند}

الف – ادبیات فارسی از سیر توسعه وتکامل که ممکن است از این راه نصیبش بشود محروم نمانده باشد .

ب- احساسات تفننات ذوقی جوانان که قهرا با ادبیات خارجی سر و کار دارند خفه نشوند.

ج- کلمات واصطلاحات وترجمه امثال وتعبیرات خارجی را که بعضا بین المللی و مورد قبول همه دنیاست ودر ادبیات ما نیز وارد شده با مکتب بیان کنیم . یعنی اگر خود لغات و تعبیرات خارجی است مکتبش هم خارجی باشد . نیک و بدش پای خودشان و حریم سبکهای ما هم محفوظ مانده باشد .

اما مکتب خارجی چیزی نیست که به این آسانی و به مجرد چند قطعه تفننی رایج و رسمیت پیدا کند. قرنی باید و شاهکارهای هنری و قبول خاطر مردم تا مکتبی را بتوان به رسمیت شناخت و داخل ادبیات دانست.

فعلا تنها مکتب خارجی که از پنجاه  شصت سال قبل وارد ادبیات ما شده و شاهکارهای نظمی و نثری روی آن ساخته شده مکتب رمانتیک است که ابتدا به صورت متنها وارد شده و کم کم به نضج و کمال خود رسیده است.

رمانتیک در نقاط مختلف دنیا مفهومهای مختلف دارد .در تعریف رمانتیک خود اروپایی ها تعبیراتی از قبیل:آزادی هنر بیان احساسات تخیل .نقاشی و تابلو سازی ادبی و بالاخرهخیال پردازی . حال ببینیم رمانتیک در شعر فارسی از مفهومهای بالا مصداق کدام یک از تعبیرات می تواند باشد.

1-آزادی هنر: مقصود از آزادی هنر صرف نظر از حشو و زواید کلاسیک است که قیود بی فایده ای است. ما این کار را در سبک متجدد خودمان هم باید بکنیم و کرده ایم .مثلا از قبیل مراعات دال و ذال و واو یای مجهول و معروف که حالا به قضاوت ذوق سلیم کاملا بی مورد است. مثل اینکه کلمات (رسید) (شنید) و خرید که حرف آخر آنها را دال می نویسیم و دال هم تلفظ می کنیم مجاز یا مقید باشیم که با کلمه ی (لذیذ) عربی قافیه کنیم به اعتبار اینکه این دالها یک وقت ذال بوده اند.

پس از این حیث احتیاجی به سبک رمانتیک نداریم.

2- بیان احساسات تخیل بر واقعیت.این نظر اگر افراطی باشد در ادبیات ما مردود است و همیشه تخیل و رنگ آمیزی شعر ما در استخدام حقایق بوده پس از رمانتیک نمی خواهیم که این خدمت را برای ما انجام دهد.

3- تخیل : این قسمت به طور خیلی زیبا و اعلا در ادبیات منظوم ایران به خصوص در مکتب آذربایجانی و هندی هست .

4-نقاشی و تابلو سازی :عمده این قسمت این است که جایش در ادبیات ما خالی بوده زیرا تابلو سازی ادبیات ما کلاسیک بودکه با نقاشی رمانتیک فرق دارد (نقاشی کلاسیک منحصر به نقطه ی توجه چشم بود و به اطراف کاری نداشت).

پس رمانتیک در شعر فارسی مفهوم عمده اش تابلو سازی کم بیش دقیقی است از منظره و موضوع با تمام اطراف آن. منتهی مورد توجه مطلب باید برجسته تر و پر رنگ تر نشان داده شود.

از مکتبهای غربی بیشتر همین سبک در ادبیات مورد استفاده قرار گرفته است.

سایر مکتبهای اروپایی چیزی نیستند که سبک انشای مخصوص داشته باشند و به ما هم یاد بدهند بلکه این اسم گذاری و تقسیم بندی ها از نظر موضوعات و عقاید است که شاعر و نویسنده در مراحل مختلف عمر طبعا به آنها می رسد زیرا انسان گمشده یی دارد و در جستجوی خداست طبعا از وادیهاییی باید بگذرد و از این وادیها بعضی هدایت کننده و برخی گمراه کننده ممکن است باشد. در ادبیات ایران اگر از نظر عقاید و مشرب تفکر و تعقل بخواهیم تقسیم بندی و اسم گذاری بکنیم صدها از ایبن مکتب ها ممکن است به وجود بیاید.

باقی مکتبهای غرب را اگر ما با عینک خودمان نگاه کنیم و آنچه که درک می کنیم اینها هستند:

1-رآلیسم : از خیال بافی افراطی رمانتیسم جلوگیری و آن را به حقیقت واقعیت نزدیک تر می سازد .

2- ناتورالیسم : شاعر را فقط تحت تاثیر عوامل طبیعی می داند و اختیاری برایش قائل نیست .

3-سمبولیسم :عوض کردن موضوعی است با موضوع مشابه که مقصود گوینده هم در پرده مفهوم شود. این مکتب در ادبیات ما به طور کامل هست تمام شاعران عارف و صوفی مشرب ما پیرو این مکتب هستند.

4-پارناسیسم : بازگشتی است به کلاسیک که برای انتخاب کلمات و استحکام جملات و وزن و قافیه و موزیک شعر می کوشد. یعنی به لفظ بیشتر می پردازد تا به معنی.

5-ناتوریسم : تقریبا همان تجلی وحدت در کثرت یا جلوه ی خدا در تعینات است که یک مشرب شرقی است و در مغرب زمین به صورت (عشق با طبیعت)یا مطالعه ی بشر از جنبه ی مخلوقیت در می اید.

6-فوتوریسم : (زندگی دینامیک و صنعتی) مطالعه ی بشر است از جنبه ی خالقیت که مشرب شرقی آن سیر در مقام انسانی و خود شناسی است که تعینات در وجود انسان به کمال می رسد.

7-اونانیسم : این مکتب می خواهد برای جامعه ی بشری روح یگانه یی بدهد.

8- کوبیسم : می خواهد نفوذ فکری پیدا کرده و همه ی جهات منظره را از پشت و رو و بالا و پایین و غیره دیده و تعریف کند.

9- سور رئالیسم : در جستجوی الهام است  .الهامی که ما اساسا شرط شاعرمی دانیم.

شعر فرانسه الهام را در مکتب هوگو گذاشته است.

این اظهار نظر من راجع به مکتبهای خارجی نتیجه ی فقط یک نگاه گذرا است و ادعا نمی کنم که این عقیده از اشتباه مصون باشد ولی چیزی که هست به یک بار خواندنش می ارزد.

 

منابع

دیوان شهریار به زبان فارسی

کلیات شعر ترکی شهریار

شهریار 1

 

نام : مریم

نام خانوادگی : صدیق پور

نام آموزشگاه : دبیرستان شهید همت (1و2)

 

 

 

 

عنوان مقاله : آشنایی با استاد شهریارو نظرشان درباره ی مکتبها

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه

بی شک استاد شهریار یکی از شاعران نامی و تاثیر گذار بر ادبیات فارسی هستند وغزلهای ناب ایشان بر هر دل و روح عاشق می نشیند . این مقاله در دو بخش تدوین شده است,بخش اول به معرفی استاد از زبان یکی از دوستان ایشان که بیش از سی سال با وی مانوس بوده است. در بخش دوم به معرفی سبکها و مکتبها از دیدگاه استاد پرداخته شده است.

امید که گام هر چند کوچک در معرفی ستاره ی بی بدیل ادبیات برداشته باشم.

 

بیوگرافی استاد شهریار

به قلم آقای زاهدی دوست شهریار

در حدود سال 1301خورشیدی بود که شهریار با برادرم در مدرسه ی دارالفنون هم کلاس بود ,چون برادرم شهریار را شاعری مقتدر دیده مرا به او معرفی کرد و از همان زمان پیوند دوستی ناگسستنی بین ما ایجاد شد. من که شهریار را چندان راغب به جمع آوری آثارش نمی دیدم خود کمر همت بسته و به جمع آوری شعر های او پرداختم.خود شهریار اعتراف می کند که اگر مجاهدت من نبود هیچ وقت شعرهای او یک جا جمع نمی شد.

شهریار در "هذیان دل" شرح حال خودش را در این بند خلاصه کرده است.

       افسانه ی  عمرم آورد خواب                     عمری که نبود,خواب بودم

      در سیل گذشت روزگاران                         امواج به پیچ و تاب دیدم

     از عشق و جوانیم چه پرسی                       من دسته گلی بر آب دیدم

اصولا شرح حال و خاطرات زندگی شهریار در خلال اشعارش خوانده می شود.شهریارکه نامش سید محمد حسین بهجت تبریزی بود .در اوایل شاعری (بهجت)تخلص می کرد و بعدها با تفال به دیوان خواجه ی شیراز تخلص "شهریار"را برای خود برگزید و به همین نام معروف شد در سال 1285خورشیدی دیده به جهان گشود.نام پدرش حاجی میر آقا خشگنابی است که از سادات روستای خشگناب و از وکلای مبرز دادگستری تبریز بود.

دوران کودکی او مصادف بود با ایام انقلاب تبریز در جریان نهضت مشروطه ,به همین خاطر دوران کودکیش را در روستای پدرش خشگناب سپری کرده است.

او تحصیلات خود را در مدرسه متحده و فیوضات و متوسطه ی تبریز و دارالفنون تهران خوانده و تا کلاس آخر مدرسه ی طب تحصیل کرده است ولی در سال آخر به در پی شکست عشقی و عاطفی ترک تحصیل می کند.بعد از ترک تحصیل به خراسان و به دیدار کمال الملک نقاش برجسته کشور می شتابد و در شعری هم با عنوان "زیارت کمال الملک " به این موضوع اشاره می کند.

 

در سال1315در بانک کشاورزی مشغول خدمت می شود و در تبریز با یکی از بستگانش ازدواج می کند.

او در جوانی یک عشق آتشین دارد که خود آن را عشق مجازی نامیده است در این کوره است که شهریار گداخته و تصفیه می شودو به عشق عرفانی و الهی تبدیل می شود. غالب غزلهای سوزناکش که به ذائقه ی عموم خوش آیند است یادگار این دوره است .

بعد از عشق اولی شهریار با همان دل سوخته و دم آتشین به تمام مظاهر طبیعت عشق می ورزیده و می توان گفت که در این مراحل مثل مولانا که" شمس و صلاح الدین و حسام الدین" را مظهر حسن ازل قرار داده با دوستان با ذوق و هنرمند خود نرد عشق می بازد.از دوستان او می توان به" مرحوم شهیار, مرحوم استاد صبا  استاد نیما,

فیروزکوهی, تفضلی سایه و بنده" و چند نفر دیگر که مخاطب وی در شعرهایش بیشتر این دوستان هستند.

شرح عشق آتشین او را در" غزلهای ماه سفر کرده, توشه سفر, پروانه در آتش ,غوغای غروب ,بوی پیراهن" مشروح است و زمان سختی آن عشق در قصیده ی" پرتو پاینده" بیان شده است و غزلهای یار قدیم, خمار شباب ناله ی ناکامی, شاهد پنداری ,شکرین پسته خاموش, تو بمانو دگران, ناله ی نومیدی و غروب نیشابور" حالات شاعر را در جریان مختلف آن عشق حکایت می کند .

 

عشقهای عارفانه ی او را می توان در خلال غزلهای "انتظار, جمع و تفریق, وحشی شکار, یوسف گمگشته, مسافر همدان ,حراج عشق, ساز صبا,نای شبان و اشگ مریم ,دو مرغ بهشتی و غزلهای" ملال محبت, نسخه جادو, شاعر افسانه "و خیلی آثار دیگر مشاهده کرد.

محرومیت و ناکامی شهریار در غزلهای "گوهر فروش, ناکامی ها, جرس کاروان, ناله ی روح ,مثنوی شعر ,حکمت ,زفاف شاعر و سرنوشت عشق" به زبان شهریار بیان شده است و محتاج به بیان من نیست.

خیلی از خاطرات تلخ و شیرین از کودکی تا امروز در "هذیان دل, حیدر بابا, مومیایی و افسانه ی شب" به نظر می رسد و با مطالعه ی آنها خاطرات مزبور مشاهده می شود.

شهریار روشن بین است و از اول زندگی به وسیله ی رویا هدایت می شده است دو خواب او که در بچگی و اوایل جوانی دیده معروف است .

اول خوابی که در سیزده سالگی موقعی که با قافله از تبریز به سوی تهران حرکت کرده بود در اولین منزل بین راه (قریه باسمنج)دیده است به این شرح که:شهریار در خواب می بیند بر روی قله ی کوهها طبل بزرگی می کوبد و صدای آن طبل در اطراف می پیچد و به قدری صدای آن رعد آساست که خودش نیز وحشت می کند .

خواب دوم شهریار ور نوزده سالگی می بیند  و آن زمانی است که عشق مجازی او دوران آخرش را طی می کرد به این مضمون که :شهریار مشاهده می کند در استخر بهجت آباد با محبوب خود مشغول شناست و غفلتا محبوبش به زیر آب می رود و شهریار هم به دنبال او به زیر آب رفته هر چه جستجو می کند اثری از معشوقش نمی یابد و در قعر استخر سنگی به دست او می افتد که چون روی آب می آید ملاحظه می کند که آن سنگ گوهر درخشانی است که دنیا را چون آفتاب روشن می کند و می شنود که از اطراف می گویند گوهر شب چراغ را یافته است.

شعر خواندن شهریار طرز مخصوصی دارد-در موقع خواندن اشعار قافیه و ژست و آهنگ صدا همراه موضوعات تغییر می کند و در مواقع حساس شعری بغض گلوی او را گرفته و چشمانش پر از اشک می شود و شنونده را کاملا منقلب می کند.

شهریار رقت قلب عجیبی دارد.او از بزرگ ترین خطاهایچشم پوشی می کند و می گذرد.حتی از لغزش دشمنانش متاثر می شود و برای آنها طلب هدایت می کند.او نسبت به هیچ کس کینه ندارد حتی کسانی که به او حسادت می کنند بزرگوارانه رفتار می کند.او بسیار کریم و بخشنده است .در اواخرزندگیش معاشرت هایش را کمتر کرده بود.

شهریار بعضی اوقات چنان در افکار خود غرق می شودکه حتی خوردن نهار و شام را فداموش می کرد.او هنگام سرودن شعر به قدری در تخیل و اندیشه آن حالت فرو می رفت که از جا و موقعیت و حال خود خبر نداشت.

شهریار جز به الهام شعر نمی گفت . اغلب اتفاق می افتاد که مدتها می گذشت هر چه سعی می کرد حتی یک بیت شعر هم نمی توانست بگوید.ولی اتفاق می افتاد که در یک شب که موهبت الهی به او روی می آورد اثر زیبا و مفصلی ساخته است .شعر "تخت جمشید"که یکی از بزرگ تری آثار اوست با اینکه در حدود چهار صد بیت شعر است در دو سه جلسه ساخته و پرداخته بود.

خداشناسی و معرفت شهریار به خدا و دین مبین اسلام را در غزلهای "جلوه ی جانانه, مناجات, درس محبت ,ابدیت, بال همت وعشق, در کوی حیرت, قصیده ی توحید, راز و نیاز, و شب و علی" مندرج است.

شهریار شب را بیشتر دوست داشت میزان این علاقه را در مثنوی "افسانه شب"می توان مشاهده نمود.شبها اغلب بیدار بود وبه سرودن شعر و راز و نیاز با خدا می پرداخت.

علاقه به آب و خاک و وطن را شهریار در غزل "عید خون "و قصاید "مهمان شهریور آذربایجان شیون شهریور " و بالاخره مثنوی "تخت جمشید"به زبان شعر بیان کرده است.

او در مقابل محبتها و نیکیها بی اندازه حق شناس بود.شهریار از مرگ مادرش بسیار متاثر شده بود و در منظومه ی "وای مادرم"به حالتی که شهریار از مرگ مادرش داشته پی می بریم .

شهریار در سرودن انواع شعر مهارت داشته است.او در شعرهایش همگان را به انسان دوستی و همدردی با تمام مردم دنیا دعوت می کند.شهریار شیرین سخن درسال 1367در سن 84 سالگی دیده از جهان فرو بست وبه آرامش ابدی دست یافت.

بهار

                   ·                                                                                                                                                                                                                                                           باز بهار می رسد!                                                                                                                                                                                       مژده دهم بر دل خود                                                                                                                                                                                   درخت عشق می زند شکوفه هر لحظه به خود                                                                                                                                                            باز بهار می رسد                                                                                                                                                                                             کینه چو بیرون نرود                                                                                                                                                                                   دلی پر از عشق و امید خدا به من هدیه دهد                                                                                                                                                      باز بهار می رسد                                                                                                                                                                                         دلم پر از آرزوست                                                                                                                                                                                کاش به جای این بهار بهار دل پیدا بود!      

                             پایه سوم تجربی

دبیرستان شهید همت 2

نام : زهرا

نام خانوادگی: حاتمی نسب

                   ·                                                                                                                                                                                                         

در ستایش معلم

بنام يگانه معلم هستي

نام:   مريم

نام خانوادگي: صديق پور

نام دبيرستان:شهيد همت

 

 

 

عنوان:

 

 

تقديم به همه معلمان پرآوازه ميهن شهيرم ايران

 

 

 

شبي از شبها ,به تفكر نشسته بودم كه عاشق ترين عاشقان كيست؟

چون چشم گشودم ,خود را در بياباني بي انتها يافتم كه شعله هاي سوزان آفتاب بر ريگزاران تازيانه ها مي نواختند,در دوردستها آشفته حالي را ديدم كه بر درختي خشكيده تكيه زد ه بود پيشتر رفتم ,آه اي خداي من! او بيابانگرد تاريخ عاشقان بود.در مقابلش زانو زدم ,گفتمش:"اي مجنون هميشگي تاريخ! آيا از تو عاشق تر است"؟

سر بر كرد ,نگاهي در من انداخت و گفت:"آري". شگفت زده پرسيدم:" او كيست"؟گفت:"همو كه ليلاها پرورده است ,همو كه پيشه اش سوختن وساختن وپروريدن روح و خرد است.همو كه مي افروزد چراغ دانش را تا غافلان و ره گم كرده گان ,راه از بيراهه باز شناسند ودر بيابان جهل و ناداني و خموشي آواره نگردند. همو كه مجنونها مي پرورد  تا ديوانه ي  ليلاي دانايي ودانش گردند".

گفتم "اين مجنون پرورتاريخ كيست"؟

با انگشت بر ماسه هاي تفتيده ي بيابان سوزان نگاشت:"معلم"

چون د يده از ريگهاي روان برگرفتم ناگهان خود را در كوهي سربرافراشته يافتم ,پريشان حالي با تيشه بر سنگها مي نواخت و ناله هايشان در كوه مي پيچيد.آري او شكافنده ي سنگهاي بيستون بود.گفتمش :"اي كه در نبرد عشق مردانه كمر بستي و به جنگ صخره ها آمدي تا شيرينت را از دل سنگها به چنگ آوري,آيا عاشق تر از تو در تاريخ عاشقان هست"؟

قامت راست كرد,تيشه اش بر سنگي تكيه د اد و گفت:"هست".

چشم در چشمش دوختم .گفت:"او كه سنگهاي جهل و ناداني را با تيشه ي آگاهي و دانايي خود مي شكافد و در صخره هاي انديشه ي آدميان سوسوي دانش را به ارمغان مي آورد.او كه با تيشه ي جهل بر خود سنگهاي بي ايماني و بي خردي  و ناسپاسي و بي دانشي را مي كاود و انديشه ي ايشان ر ا با نور علم و خرد وايمان راستين وسپاس گزاري صيقل مي دهد تا جايگاه شيرين گردد ".

سؤال كردم "او كيست"؟

تيشه اش را بالا برد و بر سنگها نواخت ,سنگ و تيشه با هم هم آوا شدند"معلم".

چون چشم از كوه برگرفتم خود را د ر چاهي ظلماني ديدم كه از روزنه اي كور سوي نور مي آمد  ,اندكي درنگ كردم تا چشمانم به اين تاريكي باشكوه خو بگيرد ,آن گاه خود را در برابر عاشق اسيري ديدم, آه اي يزدان پاك!او چاه نشين عاشقان تاريخ بود.او را گفتم:"اي جدا مانده از معشوق و پرده نشين چاه عشق,بگو تا بدانم آيا عاشق تر از تو در تاريخ هست"؟

نوا سر داد:"آري".گفتم "او كيست"؟

جواب داد"همو كه منيژه وار از كور سوي چاه ظلمت انديشه ي  انسانها قوت دانستن ,معرفت ,عشق ,ادب ,اخلاق,از جان گذشتگي و چگونه بودن راروانه مي سازد تا از گمراهي ضلالت نجات يابد".

گفتم" اي دلباخته ي پاك باخته! به من بگواين منيژه ي آگاهي  كيست"؟

گفت:"سر بالا بگير تا بداني".

چون بالا را نگريستم نوري را ديدم كه بر ديواره ي چاه نقش"معلم"رارقم زد.

چشم فرو بستم تا نام معلم در جانم حك شود وقتي ديده گشودم خود را در  رزمگاهي ديدم كه شير مردي ديوي بر بالاي دست برده بود .او را خوب مي شناسم اقتدار كشورم. بانگ بر داشتم "اي گو نامدار ايران زمين!آيا از تو پهلوان تر در تاريخ كهن مرز وبوم من هست"؟

جهان پهلوان ديارم ديو زشت خو را بر زمين كوفت و ندا داد "بلي هست".

گفتمش :"آگاهيم ده كيست اين يل نامبردار"؟

آواز داد"كسي كه ديو بي ادبي,خودخواهي,دروغ,عصيان,غرور,دوگانگي ,پليدي وخوي اهريمني, راكمر مي شكند و بر زمين مي زند".

سؤال نمودم :"اي اسطوره ي هميشه ي ديار شيران و اهورائيان!اين اهورا مزداي اهريمن ستيز كيست"؟

پهلوان شهير آرياييان پر سيمرغ در مجمر آتش نهاد و سيمرغ بر بالهاي خود نام نامي "معلم"را نشانم داد.

ديدگانم به شكوه سيمرغ شگفت زده بود كه ناگاه خود را همراه كمان گير افسانه ايي ميهن آزاده ام يافتم ,زه كمان كشيده آماده ي پرتاب تير فاتحش بود.گفتمش:"اي افسانه ي هميشگي تاريخ ميهن آبادم!آيا تيز بين تر از شما در تاريخ وجود دارد"؟

كمان گير پرآوازه مهد دليران تير خود رها نمود  با تكان د ادن سر پاسخ آري داد.زانو زدم و پرسيدم:"كيست شاهين تيزبين تيز هوش تاريخ"؟

آهسته آوا داد كه"همو كه بر قلب بي سوادي, ناداني, نا آگاهي,ديو خوئي ,بي فرهنگي ,بي ناموسي ونژاد ستيزي تير دانايي مي زند تا فرزندان اين ديار كهن از تيرگيها ,پلشتي ها رها گردند وخود را بشناسند وقدر و ارزش ميهن خويش باز شناسند و در راه حفاظت از خاك پاكشان از جان پرمايه ي خويش بگذرند وخاك وطن را با خون خويش گلگون سازند و نام ميهن را در جهان پر آوازه كنند".

زانوي احترام بر زمين نهادم و پرسيدم "اين هماي سعادت كيست"؟آرش پرآوازه سرود "او عاشق ترين عاشقان واهورايي ترين موجودات" معلم "است. 

پايان

 

,

 

 

معرفی کتاب

به نام او

کتابی بسیار عالی در رمینه زبان شناسی و ارتباط  آن با روان شناسی

زبان و تفکرِ-اثر نیک لاند-ترجمه مهدی باقر پسندی -نشر پیام نور -تهران-چ ۲-۱۳۸۹-۱۴۰ صفحه-۱۱۰۰ تومان

 

این کتاب در یک مقدمه و هشت فصل به شرح زیر تدوین شده است:

۱-زبان و تفکر

۲-رابطه بین زبان و تفکر

۳-ابعاد اجتماعی و فرهنگی زبان

۴-فرگیری زبان

۵-تئوری های فراگیری زبان

۶-حل مسئله

۷-تصمیم گیری

۸-کمک های آموزشی